#Edukacja

Smartfony w szkole – sprawdzone rozwiązania i higiena cyfrowa | Poradnik

red. Katarzyna Pluskota 2026-02-18

Cisza na korytarzach, dzieci siedzące obok siebie, ale nieobecne, wpatrzone w ekrany. Ten widok to codzienność wielu placówek. Jak wprowadzić mądre zasady korzystania z telefonów w szkole, które nie będą tylko pustym zakazem, ale realnym wsparciem dla rozwoju dziecka?

W lutym przypada Dzień Bezpiecznego Internetu, a Fundacja Uniwersytet Dzieci przez cały miesiąc podpowiada rodzicom i nauczycielom, jak dbać o higienę cyfrową i relacje w dobie powszechnego dostępu do sieci.

Zarówno rodzice, jak i nauczyciele stają przed wyzwaniem, jak uczyć dzieci higieny cyfrowej w świecie, w którym telefon jest przedłużeniem ręki.

Doświadczenia ekspertek z Fundacji Uniwersytet Dzieci pokazują, że rozwiązanie nie leży w surowych zakazach, ale w relacjach, rozmowie i mądrej profilaktyce.

Przeczytaj poniższe wnioski ze spotkania z cyklu Rozmowy o Szkole, które odbyło się 10 lutego.
A jeśli chcesz posłuchać całej rozmowy, przejdź na koniec artykułu.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

higiena cyfrowa w szkole to umiejętność mądrego korzystania z technologii, oparta na relacjach, a nie tylko zakazach,
skutecznym rozwiązaniem problemu smartfonów jest trójstronny kontrakt (nauczyciele – uczniowie – rodzice),
zapewnienie dzieciom atrakcyjnych alternatyw na przerwach, takich jak gry planszowe czy aktywność fizyczna to dobry kierunek, by ograniczyć korzystanie ze smartfonów w szkole.

Czas czytania: 7 minut.

Dlaczego smartfon w szkole stał się problemem?

Wyzwanie zaczyna się często już w czwartej klasie – to tzw. „efekt pokomunijny”, kiedy większość uczniów otrzymuje swój pierwszy smartfon.

Zamiast budować relacje rówieśnicze, dzieci spędzają przerwy, grając w gry lub oglądając filmiki, co prowadzi do zaniku umiejętności prowadzenia swobodnej rozmowy.

Skutki nadużywania telefonów są widoczne również po dzwonku na lekcję. Przebodźcowane dzieci mają ogromne trudności z koncentracją, ich mózgi pracują inaczej, co utrudnia egzekwowanie jakiejkolwiek aktywności podczas zajęć.

Co więcej, problemy z przestrzeni cyfrowej, takie jak hejt na grupach klasowych (np. na WhatsAppie), przenoszą się bezpośrednio do szkolnych ław, niszcząc atmosferę w klasie.

Kontrakt zamiast zakazu: Jak skutecznie ograniczyć telefony w szkole?

Praktyka pokazuje, że najlepiej sprawdza się kontrakt trójstronny między nauczycielami, uczniami i rodzicami. Jak wprowadzić zasady, które uczniowie będą szanować.

1. Rozmowa zamiast przymusu

Kluczem jest wypracowanie wspólnej umowy, a nie narzucanie odgórnych regulaminów. Jeśli uczniowie i rodzice zrozumieją, dlaczego wprowadzamy ograniczenia, będą chętniej ich przestrzegać.

2. Jasny system przechowywania

Szkoły stosują różne metody – od indywidualnych szafek po depozyty w sekretariacie lub specjalne pudełka w klasach.

3. Wsparcie rodziców

To rodzice wyposażają dzieci w narzędzia, dlatego ich wsparcie w egzekwowaniu umowy jest kluczowe. To oni powinni poinformować dziecko o ustalonych zasadach po zebraniu w szkole.

4. Ewolucja zasad

Kontrakt to „żywy dokument” – warto go aktualizować co rok.

W szkołach, które wprowadziły takie rozwiązania, opór dzieci zazwyczaj mija bardzo szybko. Uczniowie błyskawicznie przyzwyczajają się do nowej rzeczywistości, w której telefon nie dominuje ich czasu wolnego.

Alternatywa dla ekranu – co zaproponować w zamian

Samo zabranie telefonu to tylko połowa sukcesu. Szkoła musi zaproponować atrakcyjną alternatywę, która wypełni czas na przerwach.

Sprawdzone pomysły to:

Gry planszowe i stolikowe: szachy, piłkarzyki, karty (np. Uno),
Aktywność fizyczna: wyjście na boisko (nawet krótkie, bez zmiany obuwia), przerwy na sali gimnastycznej z miękkimi piłkami.
Przestrzeń do odpoczynku: pufy, kanapy, tzw. „odpoczywalnie”, gdzie można po prostu usiąść i porozmawiać.

Choć po odstawieniu telefonów w szkole często robi się głośniej, jest to „zdrowy hałas”. Dowód na to, że dzieci znów zaczęły ze sobą rozmawiać i budować społeczność.

Rola profilaktyki, czyli co robić, gdy dziecko wraca do domu

Problemy cyfrowe nie kończą się na progu szkoły. Grupy klasowe na komunikatorach (warto pamiętać, że np. WhatsApp jest formalnie dostępny od 16. roku życia) bywają miejscem hejtu, manipulacji i cyberbullyingu.

Szkoła nie zawsze czuje się odpowiedzialna za to, co dzieje się po lekcjach, jednak skutki internetowych afer zawsze wracają do klasy. Dlatego tak ważna jest nieustanna profilaktyka.

Po stronie nauczycieli:

Budowanie relacji i uważność na zmianę zachowania uczniów. Dziecko musi wiedzieć, że w razie problemu otrzyma wsparcie u dorosłego.

Po stronie rodziców:

Monitorowanie treści, do których dziecko ma dostęp. Przeglądanie historii przeglądarki czy grup dyskusyjnych nie jest brakiem zaufania, ale dbaniem o bezpieczeństwo przed treściami pornograficznymi czy hejterskimi.

W skrajnych przypadkach, takich jak zakładanie anonimowych profili do hejtowania nauczycieli czy rówieśników, konieczne jest wyciąganie surowych konsekwencji statutowych, a nawet angażowanie policji, jeśli doszło do złamania prawa.

Bezpieczeństwo w sieci to temat, który wymaga współpracy na linii szkoła – dom.

Nie musimy być ekspertami od technologii, by być przewodnikami dla naszych dzieci w cyfrowym świecie. Najważniejsza jest obecność i gotowość do rozmowy.

Warto podkreślić, że telefon w szkole to nie tylko zagrożenia. Wielu nauczycieli (np. chemii czy języków obcych) z powodzeniem wykorzystuje konkretne aplikacje podczas lekcji.

Kluczem jest jednak kultura pracy z technologią. Uczeń przynosi telefon z szafki na konkretne zajęcia, a po ich zakończeniu odnosi go na miejsce.

Pobierz bezpłatny workbook o cyberbezpieczeństwie dla całej rodziny!

Z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu (10 lutego) przygotowaliśmy dla Was coś specjalnego.

Zespół Fundacji Uniwersytet Dzieci we współpracy z BLIKIEM opracował praktyczny workbook o cyberbezpieczeństwie, który pomoże Wam wspólnie z dziećmi oswoić trudne tematy.

W środku znajdziecie aktywności, dzięki którym dowiecie się:

Jak rozpoznawać hejt i cyberbullying oraz jak na nie reagować?
Czym jest clickbait i jak nie dać się złapać na manipulacje w sieci?
Jak dbać o higienę cyfrową i ćwiczyć zdrowe nawyki?

To idealny materiał na wspólny wieczór, który buduje świadomość i wzmacnia relacje.

Pobierz bezpłatny workbook

Posłuchaj całej rozmowy o smartfonach w szkole

Chcesz poznać perspektywę dyrektorów szkół, którzy odnieśli sukces we wprowadzaniu higieny cyfrowej?

Zapraszamy do obejrzenia nagrania z cyklu „Rozmowy o Szkole” realizowanego w ramach projektu „Dziecko z Pasją”.

W rozmowie wzięły udział:

Dominika Złakowska-Cieślak – ekspertka Fundacji Uniwersytet Dzieci, współautorka programu szkoleniowego dla dyrektorów i nauczycieli szkół podstawowych „Dziecko z Pasją”,
Katarzyna Knawa – wicedyrektorka w Szkole Podstawowej w Radziszowie, mentorka w projekcie,
Izabela Święcicka – dyrektorka Publicznej Szkoły Podstawowej w Brynicy, uczestniczka bieżącej edycji projektu „Dziecko z Pasją”.

Ruszyły zapisy do 5. edycji programu dla szkół! Zapraszamy!

O projekcie „Dziecko z Pasją”