Szkoła oparta na pruskim modelu nauczania już się nie sprawdza. Sposób przekazywania wiedzy rodem z XIX wieku nie wystarcza, by przygotować dzieci na wyzwania, jakie stawia przed nami dzisiejszy świat. Jakie są alternatywy dla tradycyjnych szkolnych ławek, sprawdzianów i ocen? Jak dobrze wybrać szkołę dla swojego dziecka?
„W przedwczorajszych szkołach wczorajsi nauczyciele przygotowują uczniów do rozwiązywania problemów, jakie przyniesie jutro.”.
- Dlaczego wybór szkoły jest ważny? Co w nim jest najważniejsze dla mnie?
- Jak ważne jest dla mnie, żeby moje dziecko było “wzorowym uczniem”?
- Czy znam talenty dziecka i do nich dopasowuję wybór edukacji?
- Czy mogę zaakceptować brak ocen lub zadań domowych i “miękkie” efekty nauczania?
- Czy to co jest ważne dla mnie, jest też ważne dla mojego dziecka?
- Czy pozwolę na to, by moje dziecko nie było prymusem z każdego przedmiotu?
- Ile wolności jestem w stanie dać dzieciom i nauczycielom? Czy mogę im zaufać?
- Czego oczekuję od szkoły i edukacji?
- Jak bardzo chcę się angażować w społeczność szkolną?
Czego powinna uczyć idealna szkoła?
Pytanie jest dobre
„Bardzo łatwo zabija się ciekawość. To widać już w pierwszej klasie, jeśli tylko dzieciom stawia się oceny. Wystarczy kilka miesięcy i uczniowie przestają się interesować nauką.”.
Można inaczej, czyli szkoły alternatywne
Jednak dobra szkoła to nie tylko szkoły niepubliczne. Każdy nauczyciel ma możliwość w ramach podstawy programowej realizować fascynujące lekcje i zarażać dzieci pasją! Tutaj przychodzi z pomocą wiele bezpłatnych materiałów, które pomagają nauczycielom w przygotowaniu ciekawych zajęć (np. Uniwersytet Dzieci w Klasie - gotowe scenariusze lekcji z kartami prac i miniwykładami z naukowcami)
Typy edukacji alternatywnych:
- szkoły waldorfskie - pedagogika wspierająca wszechstronny rozwój dziecka, gdzie kładzie się nacisk na rozwój trzech sfer: myślenia, uczuć i woli. Specyfiką tych szkół są: dużo zajęć artystycznych (w tym autorska eurytmia), brak ocen, edukacja zintegrowana we wszystkich klasach szkoły podstawowej, przykładanie dużej wagi dla rutyny i zachowania rytmu dnia.
- szkoły montessori - u ich podstaw leży idea, że dziecko ma naturalną chęć poznawania, a najefektywniej uczy się w atmosferze wolności. Nauczyciel-mentor ma za zadanie stworzyć przyjazne warunki, gdzie dziecko samodzielnie wybiera pomoce dydaktyczne, które aktualnie je interesują. W szkołach Montessori nie ma ławek i tradycyjnych tablic szkolnych.
- szkoły demokratyczne - odzwierciedlają zasady działania społeczeństwa demokratycznego w edukacji. W praktyce oznacza to, że uczniowie sami decydują kiedy, jak i czego się uczą, a zatem biorą odpowiedzialność za cały proces.
- homeschooling - edukacja domowa jest formą kształcenia, w której odpowiedzialność za proces nauczania dziecka w miejsce szkoły biorą na siebie rodzice. Może zakładać przełożenie metod szkolnych na domowe warunki.
- unschooling - często utożsamiany z homeschoolingiem, jednak niesie za sobą dużo więcej swobody. Unschoolersi nie przestrzegają harmonogramów jakichkolwiek zajęć.
- szkoły leśne - metodyka, w której najważniejszy dla rozwoju dziecka jest nieskrępowany kontakt z naturą. Dużo czasu spędza się na zewnątrz (nawet w zimie), grupy są niewielkie i mają swobodę w poznawaniu świata wszystkimi zmysłami.
- szkoły daltońskie - system nauczania, który stosowany jest w wielu szkołach i przedszkolach od ponad stu lat. Opiera on proces edukacyjny na czterech filarach: wolności, samodzielności, współpracy i refleksji.
- szkoły freinetowskie - podstawą technik nauczania są; uczenie się przez działanie, uczenie się przez rozwiązywanie problemów, działalność twórcza uczniów i jej zespolenie z różnymi formami pracy indywidualnej i zespołowej. Dzieci w szkole jej twórcy pracowały nad wydawaniem gazetki szkolnej, dzięki temu uczyły się w praktyce.
Szkoły bez dzwonków oczami insiderów
Z kolei Marysia Kachno i Kasia Gonera, unschoolerki, żartują, że “dzieci z edukacji domowej są czepialskie. Zadają mnóstwo pytań”. Dziewczyny doświadczyły edukacji w szkołach publicznych, edukacji domowej oraz Montessori Mountain School. Mówią, że nie wyobrażają sobie podążać inną ścieżką edukacji i że dzięki swojej drodze mają odwagę zadawać pytania, wychodzą z inicjatywą, nie boją się powiedzieć “nie wiem”. A egzaminy były ich ulubioną częścią, bo miały okazję spotkać się i rozmawiać z inspirującym nauczycielem.
Rozmowy z insiderami szkół publicznych i niepublicznych:
Szkoła bez strachu
Bibliografia
- Bartosz Sobotka, Kompetencje jutra, czyli czego przyszłość będzie wymagała od naszych dzieci?, Warszawa 2020, str. 136
- Wiesława Mitulska w wywiadzie z Marią Hawranek dla Przekroju: “Ciekawość, nie stopień”, dostęp: 22.06.2022, https://przekroj.pl/spoleczenstwo/ciekawosc-nie-stopien-maria-hawranek
- Maria Hawranek, Szkoły do których chce się chodzić, Znak 2021
